SMEAR TESTİ
SMEAR
TESTİ
Smear testi (CVS) nedir?
Smear testi rahim ağzını (serviks)
değerlendirmek ve hem enfeksiyonlar hem de
kanser- kanser öncüsü durumlar açısından
kontrol etmek için kadınlara yapılan özel
bir rahim ağzı tarama testidir.
Smear testi ('Smir' olarak okunur) ; (rahim
ağzından) cam üstüne ince yayma, rahim
ağzından sürüntü alma, CVS (Cervico- vaginal
smear testi), PAP testi veya PAP smear testi
gibi isimlerle de anılmaktadır.
Smear testi (PAP testi) hangi amaçla
yapılır?
Bu testteki en önemli amaç, özellikle rahim
ağzı kanserlerinin ve kanser öncesi (prekanseröz)
lezyonların erken tanınmasıdır. Son yıllarda
jinekolojik muayene ve jinekolojik
kontrollerin rutin bir parçası haline
gelmiştir.
Smear testi (CVS, Cervicovajinal Smear
Testi) nasıl yapılır?
Vücut dokularının sürekli yenilenmesi
nedeniyle kaçınılmaz olarak yüzeylerden
hücreler dökülmektedir. Bu dökülen
hücrelerin toplanıp özel işlemlerden
geçirildikten sonra mikroskop altında
incelenmesine "sitolojik inceleme (hücresel
inceleme)" denir.
Sitolojik inceleme işlemin en etkili
uygulandığı alan rahim ağzından (serviksten)
alınan örneklerdir. Servikal hücrelerin bu
şekilde toplanması işlemine "smear" (yayma,
sürüntü) adı verilir.
Smear testi ilk kez 1930'lu yıllarda Yunanlı
bilim adamı "George Papanicolaou" tarafından
uygulandığı için onun ismine ithafen "PAP
Smear" olarak da adlandırılmaktadır.
PAP Smear testi (CVS) alınması ağrılı bir
işlem midir?
Hayır. Smear testi normal jinekolojik
muayenelerin bir parçasıdır ve jinekolojik
muayeneniz sırasında smear alınırken asla
ağrı hissetmezsiniz.
Smaer testinin önemi nedir?
Smaer testi hayat kurtarıcıdır. Evet,
günümüzde tıpta kadınlarda hayat kurtarıcı
ve yaşam süresini uzatıcı olarak görülen ve
yararlılığı kanıtlanmış iki çok önemli test
vardır; Smear testi ve Mammografi.
Kadın üreme sistemine ait kanserler arasında
meme kanserinden sonra ikinci sıklıkta
görülen serviks (rahim ağzı) kanseri erken
dönemde yakalandığında tam şifa ile
sonuçlanan bir durumdur.
Tüm kanserlerde olduğu gibi serviks kanseri
de uzun yıllar süren gizli hastalık
döneminden sonra ortaya çıkar.
Serviks kanserinde şikayetler ortaya
çıktıktan sonra da ne yazık ki hastalık
yayılmıştır. İşte bu nedenle kanserleri
erken dönemde tanımlamak için çeşitli
testler geliştirilmiştir.
Serviks kanseri'nin erken tanısındaki en
önemli test smear testidir.
Smear ile alınan örnekler patolojik olarak
incelenerek kanser veya kanser öncüsü
hücrelerin olup olmadığı araştırılır.
Sürüntü (Smir) nasıl alınır?
Smear (smir) alınması son derece basit ve
ağrısız bir yöntemdir. Jinekolojik muayene
esnasında vajinaya "spekulum" denilen bir
alet takıldıktan sonra serviks görülür hale
getirilir.
Herhangi bir kanama olmadığından emin
olunduktan sonra plastik bir "spatul" ya da
"smear fırçası" vasıtası ile serviksten
vajinaya dökülen hücreler toplanır. Ayrıca
yine bu fırça vasıtası ile rahim ağzından
bir sürüntü alınır.
Alınan bu materyal bir "lam" adı verilen cam
üzerine ince şekilde yayılarak alkol veya
saç spreyi sıkılarak sabitlenir (fiske
edilir). Buna "ince yayma" adı verilir.
Fırça üzerine bulaşmış olan mukus salgıları
uzaklaştırdığı için inceleme daha kolay ve
sağlıklı olmaktadır.
Fiksasyonun örnek alındıktan hemen sonra
yapılmaması hücresel şekillerin bozulmasına
ve kurumasına yol açar. Bu da
değerlendirmede hatalara neden olabilir.
Smear testi sonuçları için patoloğa hangi
bilgiler gereklidir?
Uygun şekilde hazırlanan smear lamındaki
preparat patoloji uzmanına gönderilir.
Patolog (patoloji uzmanı) preparatı
incelerken hasta hakkında bazı bilgilere
gerek duyar. Bunlar;
Hastanın yaşı
Hastanın şikayetleri
Son adet tarihi ve adetlerinin düzeni
Şu an gebelik olup olmadığı, önceden kaç
gebeliğinin olduğu
Doğum kontrol hapı veya diğer hormonal
ilaçların kullanılıp kullanılmadığı
Rahim içi araç (spiral) kullanıp
kullanmadığı
Smear’in ne amaçla istendiği
Klinik olarak ön tanıdır.
Bu bilgiler pataloji uzmanının tanısını
kolaylaştırır ve şüphede kaldığı durumlarda
daha kolay karar vermesine yardımcı olur.
Patolog kendisine gelen prepratı bir takım
kimyasal maddeler ile muamele eder (boyar)
ve ışık mikroskopu altında inceleyerek
tanısını koyar. Smear sonucunun alınması
özel jinekolog muayenehanelerinde 1-2 gün
sürebilir. (Bu süre devlet hastanelerinde
uzayabilir)
Smear testinde nelere dikkat etmek
gereklidir?
Smear alınırken en fazla dikkat edilmesi
gereken nokta, rahim ağzını rahim boşluğuna
bağlayan kanaldan ve vajinadan ayrı ayrı
örneklerin alınmasıdır.
Smear oldukça etkili bir tarama yöntemidir.
Bu sayede anormal hücreler son derece erken
dönemlerde saptanmakta ve uygun tedavi
yöntemleri ile ilerlemiş kansere doğru
gidişleri engellenebilmektedir.
A.B.D. de yapılan bir çalışmada smear
testinin yaygın kullanımı sonucu serviks
kanserinden ölümlerin % 72 oranında azaldığı
saptanmıştır.
Smaer testi ayrıca kadının hormonal durumu
ve enfeksiyonlar hakkında bilgi verdiği gibi
kanser tedavisi sonrası nükslerin erken
tespitinde de önemli rol oynar.
Kimler smear testi ile taranmalıdır?
Serviks kanseri sık rastlanan kanserlerden
biri olduğuna ve tarama sayesinde hastalık
ve buna bağlı ölümlerde yüksek oranda azalma
saptandığına göre bütün kadınlar smear testi
ile taranmalıdır.
Ancak burada herkesi aynı sıklıkta taramadan
geçirmenin mantıksız olacağı aşikardır. Bu
nedenle taramaya kaç yaşında başlanması
gerektiği ve kimlerin hangi sıklıkta tarama
işleminden geçirilmesinin uygun olacağı
konusunda araştırmalar yapılmış ve serviks
kanseri açısından yüksek ve düşük riskli
kişilerin tespit edilmesi gerekliliği ortaya
çıkmıştır.
Eskiden taramaya başlamak için 35 yaş kritik
nokta olarak kabul edilmekteyken 1988
yılında Amerikan Kanser Derneği kadınları
yüksek ve düşük riskli olarak iki sınıfa
ayırmayı ve tarama şeklini belirlemeyi kabul
etmiştir.
Yaş olarak da 35 yaş değil cinsel yaşantının
başladığı zamanı esas almak gerektiğini
vurgulamıştır.
Kimler serviks kanserleri (rahim ağzı
kanserleri) açısından yüksek riskli
gruptadır?
Serviks kanserleri (rahim ağzı kanserleri)
açısından yüksek riskli grup;
Sigara kullananlar
Poligamik (çok eşli) kadınlar, VEYA
partnerleri çok eşli olan kadınlar
İlk cinsel tecrübesini genç yaşlarda
yaşayanlar
Human Papilloma Virus (HPV) enfeksiyonu
taşıyanlar
Doğum kontrol hapı kullananlardır.
Smear'de neler görülür?
Serviko vajinal smear (CVS) alınarak
hazırlanan preparatlarda hastanın hücresel
durumu, hormonal durumu ve mikrobiyolojik
durumu değerlendirilebilir.
Smear preparatlarında bulunan elemanlar
servikal ve vajinal hücreler, bakteriler,
trikomanonas, candida gibi vajinal
enfeksiyon etkenleri, kan elemanları ve
spermler bulunabilir.
Servikal ve vajinal hücrelerin yapısı kanser
ve kanser öncülü lezyonlar hakkında bilgi
verirken bu hücre türlerinin sayısı hormonal
durumu yansıtır. Dolayısı ile üreme
çağındaki ve menopoz dönemindeki kadınlardan
alınan smear görüntüleri birbirlerinden
farklıdır.
Değerlendirme nasıl yapılır?
Smear testinin sonuçları birkaç değişik ekol
şeklinde sınıflanmaktadır. En sık "Papanicolaou
Sınıflaması" kullanılır.
Son yıllarda bu sınıflamaya göre çok daha
detaylı olan "Bethesda Sınıflaması"
popülarite kazanmaktadır.
PAP sınıflaması şu şekildedir;
Klas 1 Normal, atipik hücre yok
Klas 2 Negatif. Selim (benign) bazı hücre
değişiklikleri (örneğin enfeksiyon)
Klas 3 Şüpheli. Kesin olarak kanser hücresi
olmayan anormal hücreler
Klas 4 Zayıf pozitif. Büyük olasılıkla habis
(malign) hücreler
Klas 5 Kuvvetli pozitif. Tartışmasız habis (malign)
hücreler
Direkt mikroskopi incelemesinde vajinit
yapan etkenlerin görülmesi enfeksiyon
tanısına oldukça yardımcı olur. Ancak
özellikle trikomonas enfeksiyonlarında
hatalı olarak habis tanısı konabilir.
1991 yılında Bethesda sınıflaması yeniden
modifiye edilmiştir. Giderek yaygınlık
kazanan bu sınıflamaya göre smear testi bir
tanı aracı değil sadece tıbbi bir
konsültasyondur. |
|
|
|